آگهی نامه ائلیاد

حزب اسلام گرای عدالت و توسعه ( AKP) در سال 2003 با شعار عدالت اجتماعی و خروج از بحران اقتصادی حاکم بر ترکیه در آن زمان روی کار آمد، در طول 7 سال حاکمیت این حزب بر ترکیه اما شاید سایر زمینه های حاکمیتی این حزب پررنگ تر از وجهه اقتصادی بوده است. یکی از قسمتهایی که دستخوش بیشترین تغییر بوده سیاست خارجی ترکیه می باشد می دانیم که ترکیه در طرف غرب عضو سازمان ناتو، همچنین کاندیدای عضویت در اتحادیه اروپا می باشد، و در طرف شرق کشوری مسلمان و با سابقه تاریخی بسیار دیرین و مشترک با کشورهای مختلف منطقه و از لحاظ جغرافیایی نزدیک به منطقه پر مناقشه خاورمیانه می باشد.

از زمان تشکیل ترکیه جدید تا حاکمیت AKP سیاست اصلی ترکیه تاکید بر لائیسیته،مدرنیته و نزدیکی به غرب بوده است، عضویت در ناتو، میل به اتحاد با اروپا، شناسایی حاکمیت اسرائیل از همان زمان تشکیل و مواضع یکسان با غرب در مقابل کمونیسم و سایر مناقشات رخداده بین المللی از نمودهای این سیاست دیرین بوده است.
ولی پس از حاکمیت AKP ظاهراً کشتیبان را سیاستی دیگر آمده است، احمد داوود اغلو (معمار سیاست خارجی جدید ترکیه) در کتاب خود با عنوان « عمق استراتژی ترکیه» بر نقش منطقه ای و سنتی ترکیه تاکید فراوان داشته و بنوعی آرزوی بازسازی موقعیت دولت عثمانی را برای ترکیه فعلی در ذهن می پرورد. «سیاست بی مشکلی»یا «صیفیر سورون» با همسایگان حاصل این استراتژی می باشد. یعنی ترکیه با همسایگان خود تمام مشکلات را حل و فصل کرده و رابطه خود را به سطح عالی برساند. در حالی که ترکیه تا به حال با همسایگان مختلف مشکلات ریشه دار و تاریخی داشته و دارد از جمله مشکل با یونان بر سر دریای اژه – با سوریه بر سر منطقه حککاری با عراق مسئله کردها و با ارمنستان ادعای ارضی و ادعای کشتار ارامنه از جمله مشکلات این کشور است به نظر می رسد، حل تک تک این مشکلات نیاز به زمان و دیپلماسی طولانی مدتی دارد.
از طرفی در قبال حل این مسایل و نزدیکی زیاد ترکیه به همسایگانِ خود حساسیت و بعضاً نگرانی های مختلف از تولد امپراطوری جدید عثمانی هم از جانب غرب ، هم از جانب بعضی کشورهای منطقه که دل خوشی از عثمانی نداشته اند بر انگیخته می شود، یعنی به موازات حل یک مشکل مسائل دیگری به طبع آن بروز می نماید که می تواند سیاست خارجی این کشور را به چالش بکشاند.
به نظر می رسد سیاستمداران ترکیه اکنون بر سر یک دو راهی انتخاب قرار گرفته اند یک راهی است که آنها با ادامه سیاست سنتی خود و نزدیکی به غرب و آمریکا را تداوم بخشیده و راه ورود به اتحادیه اروپا را هموارتر سازند.
که بدیهی است در این حالت سیاست خاورمیانه و منطقه ای ترکیه نزدیک یا تابعی از سیاست ناتو و غرب خواهد بود.
راه دیگر در پیش گرفتن سیاست مستقل و منطقه ای فعلی می باشد که طبیعی است مشکلات و چالشهای خود را به همراه دارد، وزیر خارجه اسبق ترکیه ( شکری گولر)، در نقد موضع اردوغان به منظور میانجی گری در بین اسرائیل و سوریه و فلسطین می گوید در منطقه خاورمیانه موضوعات درجه یک و دو وجود ندارد که بشود در مورد آنها میانجیگری کرد و به ایفای نقش دیپلماتیک پرداخت در این منطقه هر کس وارد عمل شود به سرعت تبدیل به یک طرف مناقشه خواهد شد.
اتفاقی که ظاهرا در مورد ترکیه نیز در حال رخ دادن است سخنان تند اردوغان در حمایت از حماس و بر علیه جنایتهای قبلی و تازه رژیم اشغال گر قدس نشانه های این موضع گیری می باشد.
باید دید، احزاب مخالف ترکیه ، همینطور سیاستگذاران کلان و افکار عمومی در این کشور نیز راضی به جدا ساختن راه خود از غرب و پی ریزی سیاستی نوین خواهند بود؟!
کریم دلاویز