آگهی نامه ائلیاد

جای جای این سرزمین مملو از علائم و آثاری است که از قدمت تاریخی و ابزار و شیوه زندگی نیاکان ما نشان دارند، که با اندکی کند و کاو و مطالعه در مورد آن خود را نشان می دهند، اما بعضی نقاط هستند که حتی نیازی به آن کند و کاو و چشم تیزبین نیز نبوده این ابنیه و آثار در محل و جایگاه خود جلوه گری می نمایند.
یکی از این نقاط تاریخی که دارای آثاری بدیع و غنی می باشد روستای آس (هاس) در 35 کیلومتری جاده اهر به طرف کلیبر است این روستا در دامنه شرقی کوه «هاس داغی» واقع شده است از طرف شرق به روستاهای ساری بلاغ و یوزبند و از طرف شمال با روستای ارمینان و از طرف غرب با روستای کردلر و جنوب با روستای تازه کند هم مرز می باشد.


علاقمندان به طبیعت و گردش بر میزان جذابیت و زیبایی طبیعی و تاریخی منطقه قره داغ و اطراف کلیبر واقف هستند، بخصوص زیبایی مسحور کننده این منطقه در ماههای اردیبهشت و خرداد که سایر مناطق رو به گرمی می گذارند واقعاً منحصر به فرد و دیدنی می باشد. اگر بر این جذابیت طبیعی جلوه تاریخ و آثار باستانی را نیز اضافه بکنیم مجموعه ای مکمل را در بر می گیرد. بعضی از نقاط و آثار این منطقه تا حدودی شناخته شده و معروف بوده لذا کمابیش مورد توجه نیز قرار گرفته و مراقبت و مرمتهای ابتدایی در مورد آنها اعمال می شود، ولی برخی از این آثار به معنی واقعی کلمه مطرود و فراموش شده بوده و به امان بلایای طبیعی و خطرناکتر از آن بلایای انسانی رها شده اند.
آثار واقع دو روستای تاریخی هاس از آن جمله هستند، از جمله اثر تاریخی که علی رغم گذشت صدها سال به صورت حیرت انگیزی هنوز سرپا و مسقف باقی مانده، بنا مقبره مانندی است که می گویند مربوط به دوره اواخر ایلخانان یا تیموریان می باشد، این بنا به صورت گرد،گنبدی شکل به ابعاد تقریبی 10-15 متر مربع و به ارتفاع حدود 5 متر می باشد (که روستاییان به آن گونبز می گویند) این بنا در ورودی روستا واقع شده و الان اطراف آن تبدیل به زباله دان و انبار فضولات حیوانی روستائیان شده است، تا به حال هیچگونه رسیدگی و مرمت که سهل است تملک یا اظهار علاقه ای از جانب مسئولین حفظ آثار تاریخی شهرستان صورت نگرفته است.
دومین منطقه تاریخی این روستا قبرستان تاریخی آن می باشد، که در آن سنگ قبرهای بزرگ و حجاری شده فراوانی با نقش و نگارهای مختلف موجود است که آیات قرآن و تاریخ و اسامی اموات به صورت بسیار زیبا و استادانه ای نقش بسته است، لازم به ذکر می باشد که بعضی از این سنگها جابجا شده و مجموعاً همگی به امان هوای رطوبی و سرد منطقه رها شده اند. تا آنجا که اطلاع حاصل کردیم حتی ثبت و تصویربرداری و شناسایی این کتیبه های گرانبها نیز بعمل نیامده است.
سومین موردی که احتمالاً می تواند مجموعه ای از آثار بنای تاریخی را در خود جای داده باشد تپه «خئرسئق» در قسمت شمالی این روستا می باشد، بالای این تپه محلی مسطح و وسیع می باشد و دور تا دور آن بصورت حلقه وار از سنگ های طبیعی و بعضاً گذاشته شده احاطه گردیده است، به هنگام نظاره بر این تپه از جای بالاتر، تصور دخالت دست بشر در آن بسیار واقعی می نماید. که به هر حال ارزش آن را دارد که از جانب متخصصین امر مورد معاینه و دقت قرار گیرد.
اما موارد فوری تر همان آثاری است که با مقاومت چندین صد ساله در برابر همه ناملایمات پیام گذشتگان را در قالب استواری، نوشته و نقش و نگار خود به ما رسانیده و امروز، مظلومانه انتظار همت و عمل دست اندرکاران را می کشند. تا این آثار گرانبها حتی الامکان مورد حمایت و پوشش قرار بگیرند. کار ثبت و تصویربرداری و علامت گذاری و تعیین محدود این آثار اولین و ضروری ترین قدمی است که بایستی برداشته شود که البته نیاز به هزینه یا اکتشاف و این حرفها ندارد، یقیناً خود روستاییان محترم نیز موافق آن بوده و از هیچ کمکی دریغ نخواهند داشت. می گویند حرمت امام زاده به متولی آن می باشد متولی این آثار نیز سازمان میراث فرهنگی می باشد.
تا وقتی که اداره میراث فرهنگی منطقه قدمی برای محافظت از این آثار برنداشته جای تعجب ندارد که این آثار تبدیل به زباله دان ساکنین آن محل بشود.